Mau Mau re ai November 30

30.11.2008

Online hta manaw manang ni hte hkrum ai. Ygn, Chaing Mai, Myitkyina hkan na ni gaw Sweet December tau na lamang ni tsun dan ma ai.

Nanhte gaw taw? Nga nna ngai hpe san ai.

Anhte mung anhte a mahkyen hte tau na re. Ginhtawng ta hte yinam ta sha nga ai ndai mungdan hta anhte mung salat she grit hkra rai, shan ni ju, shat ni shadu na tau na ri ri rai taw sai lam shana dat ai.

Blog de du sa ai myitsu ni ma shan ju sha mayu yang, shat simai ni sha mayu yang pyen sa wa na matu saw shaga dat ga ai. (Holland ni pyi shaga ai me, anhte ma shaga ga.. :P)
Hpa mi nga tim le, kashung tim kahtet tim December gaw December sha n re ni? Dai majaw madu a ginra hte htuk manu ai ladat hte tau na re.

Ndai zawn, anhte a buga hta mung lam shagu hta anhte hte htap htuk ai ladat hte gaw sharawt sharin shakyang galaw shakut sa wa ra nga ai. (Mungga mung loi lawm mat sai. December mungga ngu sha sawn la sa nu yaw. :D)

Yawng ngwi pyaw simsa ai hte December shata de kabye shang wa ga law... ... ...

Hti byin ai laika ni

30.11.2008

Hti byin ai laika ni

Ndai laman gaw shani shagu rawt ai hte, rau ai hte, nta du ai hte CNN hpaw yu nga ai. Mombai hta gap hkat nga ai shiga gaw Thai n-gun madun poi shiga hpe ka-up kau re nga ai.

Shani shagu rung n sa shi yang shi laika shawng sa mari hti nga ai. Headline shagu gaw Thai n-gun madun poi kaw na Gala mung gasat poi de yawng mat sai. Ndai Gumsan magam Mrs Gloria Magapagal Arroyo a gunhpraw ayai ai grai law ai lam ni, US de zuphpawng kalang sa yang Peso million kade jai ai lam ni ka da ma ai. (Ndai Arroyo gaw ra lata poi hta masu na vote dang da ai re. Ndai mung na mung masa la ni lapran Hello Garci ngu ai gaw grai mying kaba nga ai.

Myen Laika ka saranum Ju ngu ai wa a laika ni hpe ngai ram ram ra ai. Shi gaw myen mung na ramma ni a matu grai shakut na ka ya ai laika ka sara langai ma re.

Ndai lawu na laika ni gaw shi ka da ai ni kaw na hta la da ai ni re.

"Ramma ni a matu ring chying ai grupyin ra ai. English hku nga yang gaw 'Rich environment' ngu ga. Dai grupyin ngu ai gaw masha nkau mi a matu nga taw chyalu rai nna nkau mi a matu gaw madu nan shakut sharang galaw shapraw la ra ai. Hpaji gaw madu makau n sa wa yang, madu mahtang hpaji nga ai de sa ra na re..."

"English laika ma rai rai, Tsi hpaji ma rai rai, mungdan tut nawng rawt jat ngang grin ai hpaji hpe rai rai, bawnu hte mai sharin hkaja mai ai. Madu a Mungdan a ntsa tsawra myit tawn nna lit ngu ai hpe gaw salum hte sharin la yang she lu ai. Dai ginlam gaw yak dik htum re."

Dai ni sha mari wa na hti na matu hkyen nga ai laika buk gaw ...

Thomas L. Friedman

The World is Flat

A Brief History of the Twenty-First Century
Further updated and expanded// Relaease 3.0// Picador

Chyeju dum ai Wa Karai Kasang

30.11.2008

Myitkyina hpe dum ai.

Nu hte phone kaw na minutes 30 ram shaga dat ai. Myitkyina hta kashung taw sai. Ram ram katsi ai da. Raitim, ndai kaw ngai gaw salat she grit rai nna phone shaga taw nga ai.

"Awng, shinggan pru yang ntsa palawng ni hpun u yaw..."

"Nu, ndai kaw gaw nshung ta n nga ai gaw... ya ngai salat she grit taw ai..."

"Aw ... ..."

Ginhtawng ta hte yinam ta lahkawng sha nga ai mungdan re majaw nshung sama ni gaw yupmang zawn ...

Ndai shata gaw chyeju dum poi masat galaw ai shata re. Dai majaw ...
Chyeju dum poi masat masa mana de manang nta hta hpawng chyawm nhtawm hkausoi shadu sha ai. Shayi sha ni shadu, shadang sha ni gaw dung sha rai nna grai harmony byin re nga ai. :P

Haleluyah luyah chyeju shakawn... Shup sheng bau mung dum let chyeju chyeju shakawn ...

(Myitkyina na Geis ramma ni gaw ya aten ndai zawn mahkawn mangoi hte U hpa sha lu na shakawng nga na sai... Bai dum wa sai Myitkyina hpe ... )

Akyu shawng hpyi ngut na, sha ai aten hta nbwisam gaw Jaw prat kaw na hkausoi n sha ga ai zawn sha dat ai wa ... kade shadu ai rai?

Ban mi sha re yaw. 4 lang sha jat sha ai. :D
Hkausoi shadu ai shayi sha ni kade ram n ram gaw n tsun na sai. Shawoi hkan shat nau n sha ai Mashaw wa pyi 3 lang jat sha ai. Dai wa gaw hkausoi gaw kachyi mi, shan gaw sumpum sumpang bang sha ai wa re. Gaya ai lam n nga ai gaw nbwisam hte maren... :P

Lu ngut, sha ngut ai hpang gaw shada ningmu htai lai, jahta hkat ai wa yuptung pyi lai mat ai.

Yawng gaw jawng lung taw ai ni hkrai re nna ngai langai sha amu galaw nga ai re. Malawng gaw Education hte seng na hkaja nga ai re.

Dai hte lakap nna anhte mungdan hta jai lang sharin achyin ya nga ai hpaji masa hpe ma jahta byin ai.

Dai hte rau jawng lung ai aten hta grai ru dik ai sara/ma ni a lam ni hpe ma shatan wa sai. Nkau sara sarama ni jawngma ni hpe sharin shaga ai gaw bai myit yu yang hkap la na zawn n re ai hpe mu lu ai.

Jawngma ni hpe dusat zawn adup abyen ai sara/ma ni a lam gaw shatan dik rai sai. Hkungga ging ai sara/ma ni a lam ni hpe gaw shakawn ma ai.

Shanhte tsun ai hta ndai mungdan gaw 3 ning kalang jawng ni hta sharin ai laika ni hpe bai jep, sharai, jat bang nna galai sharai ai lam ni galaw ma ai. Anhte sharin lai wa sai jawng hpaji hte ya na jawngma ni sharin nga ai hpaji gaw ???

Naw matsing ai. Jawng kaji aten hta English essay ka yang Kawa mying gaw U Ba, Kanu mying gaw Daw La hte sha ka wa ai. Kaja nga jang gaw ka ai pyi n re. Jawng kaw na sarama jaw ai hpe bai hti da na ka ai re. Dai hku n ka yang gaw bai n jaw ai. Shut ai zawn bai nga ... Dai majaw mungdan ting na jawngma ni a Kanu Kawa mying ni gaw langai sha rai mat ai.

Madu a ningmu hpe asan sha lu madun na ahkang n jaw ai.

Ndai lam ni gaw maga mi hku nna KUMLA hpe adawt taw ai ma re. Madu hpa re ngu ai hpe n dum shami malap wa na matu n-gun kya (Soft power) hte htim ai hpan ngu mai sawn la ai.

Gawkngu hpe prat tup n mu ga ai jawngma hpe gawkngu hpe sa naw hkungga jaw ai lam myen hku essay ka shangun ai hpan ni gaw grai n htuk dik ai hpan re. Dai ma kasha kaji ai aten kaw na shi n mu ga tim, shi gaw dai amyu, dai makam langai zawn tai hkra sharin shaman taw nga ai masa re.

De a marang e, dai ma kasha a tsun shaga ai lam, myit mang ai lam ni gaw shi sharin katut nga ai grupyin hta hkan nna dai grupyin a ka-up ai lam ni adan aleng mu wa ai. Ga shadawn; maigan masha tsep kawp n nga ai shara kaw madu a aga hte n shaga ai sha, maigan aga hte shaga nna matut mahkai hkat ai hpan...

Hpa majaw nga jang shi dai hku byin na matu shaman shakyang dat hkrum ai majaw re. Nye hkum ngai ga shadawn jaw mayu ai.

Ngai kaji ai aten hta Sam manang ni sha grupyin hta grau law ai majaw Jinghpaw ga atsawm n chye ai. Dakkasu lung ai 2nd year ram kaw she Jinghpaw ga loi li bai chye shaga ai re. De hpang, Myigkyina JLH ni hpaw ai Jinghpaw laika madang tsaw sharin hpawng de sa lung ai.

Jawng, Kawng, Mungdan ram pyi n chye ka ai ngai, dai sharin hpawng hta salat hte grit rai na sharin ngut ai hpang gaw loi chye wa sai. Ndai zawn ni le ...

Ndai hte lakap nna ya ndai global prat hta madu a KUMLA hpe matut pawn ba ra ai i? Matut makawp maga nna shimlam a matu gasat ra na i?

Bai ndau yu ga.

24.11.2008

Daini na matu hti ging ai laika gaw JINGHPAW LAILI LAIKA. NZ Kachin a blog kaw na re.

Myit lawm yang sa yu ging ai website langai gaw www.lisuzone.co.cc

Ndai Lisuzone website a hkringdat hpe Lisu manang lagnai shagun jaw ai re. Ngai hku nna kabu gara hte sa yu dat ai. Raitim, Lisu n re ai ni yawng hpe ban na nga na ka da ai majaw a katsi sha bai n htang wa mat sai.

Ndai langai gaw Shayi sha ni a matu laksan n-gun tsi kaba re. Dip dat yang chye na ra ai.

Sadi; shadang sha ni gaw sha mai yu ai. N mai shang lawm ai lam tau nau shana dat ai.

Ndai gaw Myen Zawgyi font nga yang she mai hti na. Hpang de anhte ningdang ra na lam ni law law kaw na langai mi re. Myen lakchyoi laika buk ngu tsun mayu ai. Dai kaw na Sam amyu a lam hpe link jaw dat ai. Moi na Nanchao hpe Sam re ngu na ka da nga ai. Dai hpe gaw ya aten Miwa mung hta ma grai sawk nga ai re. Grau nna gaw Wunpawng sha ni re ngu ai hpe Sara kaba Rev. Maran Ja Gun a ginru ginsa labau ningmu ningnan kaw hti na sawn dinglik yu ga.

Dai Myanmar Wiki hpe hti yu ga. Laga mung hti yu ga. Grai hkrak ai magam re. Anhte ma dai zawn shakut ra nga ai.

Wunpawng sha ni a nga pra sa wa ai ginru ginsa lam ningmu ningnan VIII

24.11.2008

Wunpawng sha ni a nga pra sa wa ai ginru ginsa lam ningmu ningnan ... Daw VIII

Laklai ai ningmu langai gaw Anthropologist Jonathan Friendman ngu ai wa ka ai lam rai nga ai. Shi tsun ai lam hta gaw Asia dan a shinggyim nga sat nga sa hta Kachin amyu ni a nga sat nga sa makam hte uphkang masa hta npawt de tawn ai lam rai nga ai.

"... I shall attempt to present the Kachin in terms of a larger theoretical model in which what appears as oscillation is but part of a multiliner development generated by a specific structure of social reproduction, and the evolution of 'Asiatic' states as well as devolution toward more permanently 'egalitarian' big-man societies both result from the underlying properties of a single tribal system.

Ndai ningmu a majaw anhte a labau hta moi na Jinghpo nta ni, jawjau ai lam ni, Madai jawjau ai kaw nna madai e jaw ai hphkang na ahkang aya ni a majaw Du magam dai kaw nna Hkawhkam byin wa ai lam, nat jaw Duwa nta hta Madai dap kaw nga ai kaw nna prat hte prat Miwa ni a uphkang system hta tsaw dik ai Hkawhkam, Hkringmang ni salang dap, yu maya mung masha, mayam dap ni byin wa ai.

Dai kaw nna maren mara rai uphkang chye ai (Democratic) masa de bai shadu ya ai lam rai nga ai. Dai hpe "egalitarian" society ngu nna malu ai. Dai re majaw anhte Wunpawng sha ni a moi kaw na woi-awn ai Jinghpo Du ni a Madai dap nga ai nta gaw Miwa (Han amyu) masha ni rai n pra shi yang na Asia dan ting a kasi npawt rai nga ai lam hpe tsun ma ai.

Shingre majaw "Dian" prat na Hkawhkam ni a htunghking hta Wunpawng sha ni a htunghking ni maka ni lawm nga ai hpe mu lu ai. Nanchao Hkawhkam prat mung Wunpawng sha ni a Htunghking rai nga ai. Jahtum tsun ga nga yang anhte a Jiwa ni woi lai wa sai, Uphkang masa, Tara Jeyang ai htunghking masa ni gaw Asia dan ting a npawt rai nga ai hpe tang madun dat ai.

Ginchyum dat ga nga yang anhte Wunpawng sha ni a ginru ginsa ningmu ningnan ngu ai gaw:-

1. Sinna ga de na Hpaji ninghkring ni moi tsun masat tawn ai gaw Kachin amyu masha ni ya nga ai Jinghpaw mungdaw de du shang wa ai tsaban 16 AD (1500+) aten e re ngu ai kaw na 5th Century AD (400) ning jan hkan nna rai nga sai lam hpe chye lu ai.

2. Nanchao mungdan ngu ai gaw moi prat e Sam amyu masha ni a hkik hkam ai prat re ngu ningmu kaw nna "Jinghpo" amyu ni re ngu ai lam hpe Miwa labau sara ni hkap la wa ai lam rai nga ai. Ndai ni gaw 200 AD jan kaw nna 600AD-700 ning hkan du hkra nna pyi sinna de Hugawng ga hte India ga sinpraw Mekhong hka, Dingda de Bay of Bengal du hkra ginhkrang nga ai amyu ni re lam ni rai nga ai.

3. "Dian" kingdom ngu ai hta mung anhte gaw moi BC 475 shaning kaw nna BC 200 laman hkik hkam ai amyu hta lawm nga ai lam ningmu ningnan ni rai nga ai. Kunming tribes ngu ai ningmu ni rai nga ai.

4. Ginru ginsa hta Gansu Mung, Sichuan Mung, Qinhai, Shaaxi mung ni hta Qiang ngu ai amyu lakung kaw nna anhte Wunpawng sha ni yu hkrat wa ai ngu ai lam ni rai nga ai. Qiang amyu hpe daini na gaw hte gaw Tibeto-Burman ga shaga ai htinggaw ngu na masa re.

5. Bai nna Wunpawng sha ni Gauri kawng e nga lai wa sai sakse ni a lam hpe sagawn lu ai lam ni rai nga ai.

6. Asia dan ting a uphkang, jawjau ai masa gaw anhte Wunpawng sha ni kaw nna rai nga ai lam hpe hpungdim dat let shana dat ai lam rai.



Mahta ai laika

1. Jangma La: 2005 "Jangma ni a labau".
2. Maran Brang Di: "Kachin Ahtik labau 2004".
3. Lawang Li: 1992 Jinghpaw Wunpawng sha ni nga pra hkrat wa ai ahtik labau.
4. Manam Tawng a lakjet: 2006 JW Ginru ginsa labau dup Ginrat hpawng
5. Gauri Hkun Awng hte san-htai 2007
6. Benedict, Paul.K. 1946. A Conspectus of Tibeto-Burman. Australia.
7. Gernet, Jacques 2005 "A History of Chinese Civilization, Cambridge, USA".
8. Friedman Jonathan 1984 "Tribes, States and Transformations"; USA.
9. Harrell, Steven: 1997 "Yi" Univ. California press, USA.
10. Hall, DGE: 1956 "Burma: Univ. of London.
11. 1981, "A History of South-East Asia". Univ. of London.
12. Harvey G.E. 1925 "History of Burma, London".
13. Leach, Edmund: 1954 "Politcal Systems of Highland Burma, London".
14. Shouyi, Bai 2002: An Outline History of China, FL. Press Beijing.
15. Wang Zhusheng: 1997 "The Jinghpo Kachin of the Yunnan Plateau". USA.
16. Zengqi, Zhang: 2000 "Bronze Arts of Dian Kingdom" Yunnan, China

Ndai laika ngau gaw ndai kaw htum sai re. Ngam ai sumla ni hpe post langai hku nna mara na re. Laika gaw htum sai. Matut nna labau hte seng ai laga laika ni hpe ma matut mara mat na re.

Blog ka ai 3 ning hpring masat

23.11.2008

Blog ka ai masum ning hpring sai.

Shawng nnan ka ai shaloi gaw hpa baw ka na n chye ai majaw madu hkum madu shachyen ai lam ka ai. Raitim, dai ning hta gaw dai post hpe bai edited galaw dat ai.

Internet chye mayu ai majaw Yangung, Myay ni gone ngu ai kaw na Service+ ngu ai shara kaw sa lung sai. 5 ya sharin ya ai. Dai kaw internet a lam hte email gara hku lang ai lam sharin ya ai. Shawng nnan galaw la ai email gaw http://168city.com kaw na email re. Jahtum shani gaw Blog a lam shachyen ya ai.

Madu gaw dai blog ka na matu gmail nga ra ai majaw blog n lu ka shi ai. Manaw manang ni kaw na gmail invite galaw ya na matu grai hkan hpyi nem sai. #ygnchat hkan, MIRC hkan na mu n mu manaw manang chye ma chye ni hpe "Chyeju hte gmail invite galaw ya rit" ngu na grai hpyi nem sai. Gmail account lu na matu maw hpyi zawn she hpyi lai wa sai. (Dai aten hta gmail gaw free n lu ai re.)

Nau nna ai aten hta sara ni sharin da ya ai hpe laika buk kaw na yu na blog langai mi galaw dat sai. Mying ni mung n chye jaw ai majaw email hte maren sha jaw dat sai. Ya hpang de gaw bai galai na kun ngu kalang marang myit hkrup ai.

Blog gaw galaw la sa. Hpa baw ka na gaw bai n chye. Shachyen shaga mayu dama ngu ai hte maren shawng shachyen dat ai. Dai hpang gaw Myitkyina de wa mat ai. 2006 ning hta Myitkyina mare kaw Internet n lu lang shi ai.
Ndai masum ning laman hta laning mi ram ting gaw blog ka ai kaw na mat mat ai. Dai aten Myitkyina kaw internet n lu ai majaw re.

Access Kit ngu ai prepaid account mari na manang a nta na line phone hte gaw lang shakut yu tim, gmaillite sha pyi shang na yak dik ai. Dai hte ma amu n byin ai majaw gaw madu a buga kata myi hprap wan n lu tim, wan manu shata shagu jaw ra ai Myitkyina kaw ... o gayin, le gayin hte nga lai wa sai.

2007 ning kaw na gaw Myitkyina mare kaw MCC ngu ai Internet seng hpaw ai. Dai aten Geis ramma ni malawng gaw Yangung mare kaw du taw ai majaw dum ai lam post ni, myitru ai lam post ka lai wa sai. Connection gaw grai (grai) nan yak dik ai majaw post langai mi sha mara na pyi grai shakut kau sai.

Maga mi hku rai jang post langai mi gaw myen lap 3000/ shing n rai 4500/ ram tim ma hkam na shakut da sai. Dai aten hkying hkum mi gaw 1500 re. 2007 shaning htum mahka de she hkying hkum mi 1000/ lap de du ai. Hpa mi nga tim, post langai a matu hkying hkum 2 shing n rai 3 gaw aten jaw kau ra sai.

N myit mada ai sha Laiza de dai shaning htum maga de du ai. Internet seng kaw ja ji lang na ngu tim, Miwa ni gaw blog hpe pat da re nga ai. Myen mung na zawn shing kawt na website ni mung amu n byin ai.

2008 shaloi gaw Yangung bai du byin sai. Zaibru jang hta hkawm nga ai masha zawn hka hpe mu ai hte kan she tit hkra lu ai zawn Internet seng kaw shani shana sa lang sai. Manu gaw hkying hkum mi 400/ lap re. Kabu gara lang sai goi... nta wa na matu bus manu pyi n nga hkra re.

Tau chye da ai lam n nga ai sha maigan de du wa ai. Blog ni gaw grai galai shai mat ai hpe mu sai. Yangung kaw gaw blog langai hpaw na matu yak ai majaw... Thai kaw du yang she ahkru lu yu sai. Link langai kaw na laga de du mat, internet panglai de yawng hkawm ai wa ... AIT kaw na sara pyi sadi she jaw ra ai. Myi hten na, naw hkring u ngu na re.

Blog mungkan mung 2 ning laman grai nan galai shai mat ai. Grai madang tsaw mat ai. Ngai na matu gaw n chye ai lam grai law mat ai. Raitim, post sha gaw naw chye ka ai majaw post ni gaw ka mara ai.

Blog ka na masha ni sa hti na re ngu na nnan gaw n sawn byin ai. Madu a shani shagu na matsing hpa ni ka ai zawn sha hkam la da ai. Ya gaw loi shai mat sai.

Blog ni hkan hti let, ngai na matu gaw...

1. Grai lawan dik ai hku nna shiga ni chye lu ai. (Teng n teng lam gaw amyu mi le i?)
2. Masha amyu shagu a ningmu ni hpe mu lu ai.
3. Hpaji grai lu ai.

Jinghpaw blog ni ma ram ram law wa ai hpe mu na grai nan n-gun lu ai.

Ndai blog hpe Myen hku ka na i? ngu na grai gaw myit wa sai. Manang nkau ma grai n-gun jaw ai majaw... Hpa majaw nga yang ngai gaw Myen laika ram ram kung ai ngu mai tsun ai. Moi myen laika ka shingjawng ai lam ni hta ma n dum shami kumhpa ni hpa ni lu ga ai le. Jawng kaji ai kaw na tsang 10 du hkra mark law dik ai myen laika re.

Raitim, Jinghpaw laika hpe sha lang na ngu myit dawdan sai. Hpa majaw ngu ai gaw sanglang dan n ra na sai.

Mungdan ngu ai yupmang a matu gaw hpaji hte laili laika grai ahkyak ai majaw madu a laika hpe madu nan shakut sharang let shatsaw ra ai. Ngai gaw dai hpe hkam la ai re. N-gun kya ni lam amyu myu hku nna ka-up nga ai aten hta jut shara mi kaw na Jinghpaw laika a matu makawp maga mayu ai.

Ndai blog hta ra ai lam ni hpe hpaji matsun madun garan ya ai myitsu ni yawng hpe grai chyeju kaba sai. Mying ni gaw n tsun sai. Amyu mung law na. Jinghpaw, Myen, English, Miwa, Africa ni du hkra re. Hpaji jaw lai wa sai ni gaw. Akyu ma grai rawng ai.

Ndai blog de lam dam na ma du du, da sang ma sa du du, du sa na hti lawm, myit ru lawm, malet nhprang du shang wa ai ni yawng hpe ma kabu gara hte chyeju kaba yaw.

Philippines gumhpraw

21.11.2008

Philippines Gumhpraw lap mi ...

 

1 PESO

 

1 PESO

Philippines gumhpraw hpe PESO nga ai. Shanhte a laika hte gaw PISO ngu ka ai.

Ngai loi angawk ai.

18.11.2008

Mada yu nga let
mat mat ai samwi zawn ...
Dai hkrang hte raw 

galoi bai paw pru wa na!

Ngai loi angawk ai.
Akyang htenza ai sha marawn nna
nang dut nga ai tsa seng
galoi pat na ta?

Ngai loi angawk ai.
Myit hkrum ga ngu ai gaw
gara masa hta kun ...

Ngai loi angawk ai.
Shinggan pru yang kaja na kun ...
Kata kaw mahtang grau na kun ...

Ngai loi angawk ai.
Magrau grang ai ngu ai hpa re kun ...

Ngai loi angawk ai.
Ma kasha ni hpe
n sharin ya na gaw
Jinghpaw laika buk ni
hpa na me shapraw na hkyen ai.

Ngai loi angawk ai.
Anhte a masha jahpan kade kun?

Ngai loi angawk ai.
Nang kadai rai sa ta?
Na mying tsun yu.
Hpa baw kasha ta.
Gara buga na rai.
Kaja nga ai i?